Aby sprawdzić, czy zdjęcie lub wideo jest prawdziwe, najpierw znajdź oryginał za pomocą wyszukiwania wizualnego, potem sprawdź jego pochodzenie w Content Credentials i SynthID, jego metadane, miejsce i czas. Detektory AI są na końcu, bo dają jedynie poszlaki. Wiele mylących materiałów wcale nie jest sfałszowanych: to prawdziwe zdjęcia i nagrania wyrwane z kontekstu.
Ostatnia weryfikacja:
Idź po kolei: pierwsze kroki są też najtańsze, a często wystarczą pierwsze dwa.
Wgraj zdjęcie lub wklej jego link do Google Images (Lens), TinEye, Bing i Yandex: mają różne indeksy, więc warto wypróbować kilka. Poszukaj najwcześniejszego wystąpienia i porównaj opisy. Jeśli to samo zdjęcie pojawia się z różnymi historiami albo długo przed wydarzeniem, które rzekomo przedstawia, problem leży w kontekście, nie w pikselach. W TinEye sortowanie "oldest" pokazuje moment, w którym TinEye po raz pierwszy znalazł obraz, a nie jego pierwsze pojawienie się w sieci, a wyszukiwarka znajduje dokładne lub zmienione kopie, nie podobne obrazy. W Google funkcja "About this image" pokazuje, kiedy widziano podobne wersje, ale nie jest dostępna w każdym regionie.
Gdzie je znaleźć: Google Images · About this image · TinEye · Bing Images · Yandex Images
Zainstaluj wtyczkę InVID-WeVerify, w Chrome lub Firefox, wklej link do nagrania i pobierz klatki kluczowe. Wyszukaj je tak jak w kroku 1. Poszukaj też pełnego nagrania: wycięcie fragmentu może zmienić znaczenie bez zmiany choćby jednego piksela. Wtyczka ma też lupę, metadane i filtry analityczne; zaawansowane narzędzia, w tym te do wykrywania deepfake'ów, są zarezerwowane dla dziennikarzy, fact-checkerów i badaczy.
Gdzie je znaleźć: InVID-WeVerify · InVID-WeVerify (Firefox)
Wgraj plik najbliższy oryginałowi do Content Credentials Verify. Jeśli ma sygnaturę C2PA, zobaczysz, kto go stworzył i co zostało zmienione. Wypróbuj też SynthID Detector, który szuka niewidocznego znaku wodnego dodawanego przez Google i firmy, które przyjęły tę technologię. Wynik pozytywny to mocna poszlaka. Jego brak niczego nie dowodzi: zrzuty ekranu tracą te dane, metadane można usunąć, a SynthID sam przyznaje, że nie jest uniwersalnym detektorem AI.
Gdzie je znaleźć: Content Credentials Verify · SynthID Detector
ExifTool, program konsolowy, pokazuje aparat, datę i oprogramowanie do edycji, jeśli nadal są w pliku; wiele sieci społecznościowych usuwa je przy wgrywaniu, więc ich brak nie oznacza manipulacji. Forensically i FotoForensics oferują analizy takie jak ELA, która uwidacznia obszary o różnej kompresji. Żadne z nich nie wydaje werdyktu: FotoForensics mówi, że pokazuje surowe dane, a Forensically porównuje się do lupy. Zwróć uwagę na to, co wgrywasz: w Forensically zdjęcia zostają na Twoim komputerze, w FotoForensics zostają na serwerze przez co najmniej 3 miesiące, a strona otwarcie mówi, że nie oferuje prywatności.
Gdzie je znaleźć: ExifTool · Forensically · FotoForensics
Poszukaj budynków, znaków drogowych lub terenu, które znajdziesz ponownie w Google Earth i Street View. Suwak czasu w Google Earth pokazuje zdjęcia z minionych lat, ale daty mogą być niedokładne. Za pomocą SunCalc możesz porównać cienie na zdjęciu z pozycją słońca w danym miejscu i dacie. Następnie sprawdź, czy inne niezależne źródła zarejestrowały to samo wydarzenie.
Gdzie je znaleźć: Google Earth · SunCalc
Hive Detect, Illuminarty, AI or Not i Sightengine oceniają, czy materiał jest wygenerowany. Nie poprzestawaj na ich wyniku. Artykuł opublikowany przez Reuters Institute w 2024 roku opisuje, jak po przycięciu i przeskalowaniu detektor ostatecznie uznał wygenerowany materiał za prawdziwy. Badanie Deepfake-Eval-2024, preprint, pokazuje, że detektory open source radzą sobie znacznie gorzej z prawdziwym materiałem z 2024 roku niż z akademickimi zbiorami danych, a te komercyjne, choć lepsze, wciąż nie osiągają dokładności analityków sądowych. Wskaźniki dokładności na stronach dostawców pochodzą od samych dostawców.
Gdzie je znaleźć: Hive Detect · Illuminarty · AI or Not · Sightengine · Reuters Institute (2024) · Deepfake-Eval-2024
Nieprawidłowe dłonie, bezsensowny tekst, niespójne cienie czy niezgodność ruchu ust z dźwiękiem mogą zdradzić wygenerowany materiał. Ich brak nie dowodzi, że materiał jest prawdziwy, a modele wciąż się poprawiają. Traktuj je jako powód do dalszej weryfikacji, nie jako wynik.
Autentyczne zdjęcie może wspierać fałszywe twierdzenie: może być stare, pochodzić z innego kraju lub być błędnie opisane. Dlatego pierwszym krokiem jest wyszukiwanie wizualne, nie detektor. Oprócz autentyczności materiału sprawdź też, co się o nim twierdzi.
Jeśli materiał ma znaczenie, a Ty nie możesz dojść do wniosku, najpierw poszukaj go w Google Fact Check Explorer, a potem wyślij go do redakcji: AFP ma formularz do zdjęć i nagrań, a nasza lista narzędzi pokazuje fact-checkera dla Twojego kraju.
Gdzie je znaleźć: Google Fact Check Explorer · AFP · Jakie narzędzia do sprawdzania faktów istnieją w Europie
Justifact to jedna z opcji, nie zastępuje powyższych kroków, a ponieważ to my ją tworzymy, nie jesteśmy neutralni. Wgrywasz zdjęcie lub wklejasz link do nagrania: platforma transkrybuje nagranie, sprawdza twierdzenia ze źródłami w sieci i osobno zgłasza oznaki manipulacji lub generowania przez AI. Wynik dotyczący autentyczności to poszlaka, nie dowód, a Justifact obecnie nie odczytuje Content Credentials, więc do C2PA użyj kroku 3.
Gdzie je znaleźć: Jak działa Justifact
Przeczytaliśmy stronę i dokumentację każdego narzędzia i opisaliśmy tylko to, co same o sobie mówią. Nie testowaliśmy ich wzajemnie i nie przyznajemy ocen. Usunęliśmy narzędzia polecane w starszych przewodnikach, które już nie działają, takie jak YouTube DataViewer Amnesty i Jeffrey's Image Metadata Viewer. Jeśli coś jest błędne lub nieaktualne, daj nam znać.
Gdzie je znaleźć: Napisz do nas
Aby sprawdzić, czy zdjęcie jest prawdziwe, najpierw uruchom wyszukiwanie wizualne w Google Images lub TinEye i poszukaj najwcześniejszego wystąpienia. Następnie sprawdź jego pochodzenie w Content Credentials Verify, jego metadane, miejsce i czas. Detektora AI użyj dopiero na końcu, jako poszlaki, a nie dowodu.
Aby sprawdzić, czy wideo to deepfake, wyodrębnij klatki kluczowe za pomocą InVID-WeVerify, wyszukaj je wizualnie i znajdź pełne nagranie. Przyjrzyj się synchronizacji ust i krawędziom twarzy, a potem wypróbuj SynthID Detector i detektor AI. Żaden pojedynczy test nie jest sam w sobie pewny; liczy się, czy kilka z nich wskazuje to samo.
Nie, żadna strona nie może ze stuprocentową pewnością stwierdzić, że zdjęcie zostało wygenerowane przez AI. Wyniki detektorów mogą zmienić się po przycięciu lub przeskalowaniu, a SynthID rozpoznaje tylko znaki wodne niektórych firm. Wynik pozytywny to poszlaka, a negatywny nie dowodzi, że zdjęcie jest prawdziwe. Dlatego ważne są wyszukiwanie wizualne i kontekst.
Nie, brak Content Credentials nie oznacza, że zdjęcie jest fałszywe. Dokumentacja projektu mówi o tym wprost: zrzuty ekranu tracą te dane, a metadane można usunąć. Ich obecność jest sygnałem co do pochodzenia, ale nie dowodzi, że to, co pokazuje zdjęcie, jest prawdą.